Thời tiết mùa thu thường mang đến cảm giác dễ chịu sau những ngày hè oi bức. Tuy nhiên, sự thay đổi nhiệt độ giữa sáng, trưa và tối, cùng với không khí hanh khô, cũng khiến cơ thể phải thích nghi với những điều kiện mới. Đây là thời điểm chúng ta nên quan tâm hơn đến chế độ ăn uống, vận động và nghỉ ngơi để duy trì sức khỏe.
Đặc biệt, với những người cao tuổi hoặc người có bệnh lý nền, sự thay đổi thời tiết có thể khiến một số triệu chứng trở nên khó kiểm soát hơn. Những vấn đề như khô da, khô họng, rối loạn giấc ngủ hay các bệnh đường hô hấp cũng cần được chú ý.
Theo khuyến cáo trong bài viết Bí quyết giữ sức khỏe trong mùa thu của Báo Sức khỏe và Đời sống, duy trì dinh dưỡng cân bằng, vận động phù hợp, ngủ đủ giấc và chủ động phòng bệnh là những yếu tố quan trọng giúp cơ thể thích ứng tốt hơn với thời tiết giao mùa.
Dưới đây là 6 thói quen đơn giản bạn có thể áp dụng để chăm sóc sức khỏe trong mùa thu.
1. Ăn uống cân bằng, tăng cường rau xanh và trái cây
Khi thời tiết chuyển sang hanh khô, cơ thể có thể dễ gặp tình trạng khô môi, khô da hoặc khô họng. Nếu uống không đủ nước và chế độ ăn thiếu chất xơ, một số người còn có thể gặp tình trạng táo bón.
Vì vậy, hãy duy trì chế độ ăn đa dạng với đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, bao gồm protein, chất béo lành mạnh, tinh bột, vitamin và khoáng chất. Rau xanh, trái cây theo mùa, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt là những lựa chọn tốt để bổ sung chất xơ và dưỡng chất cần thiết.
Bên cạnh đó, đừng quên uống nước đều đặn trong ngày. Bạn có thể bổ sung thêm nước thông qua canh, súp và các loại trái cây chứa nhiều nước. Không nên đợi đến khi cảm thấy khát mới uống, đặc biệt khi phải làm việc trong môi trường điều hòa thường xuyên.
Hạn chế thực phẩm quá nhiều muối, đường, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn cũng là cách giúp duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh hơn.
2. Duy trì vận động đều đặn, phù hợp với thể trạng
Mùa thu thường có nhiệt độ dễ chịu, tạo điều kiện thuận lợi để tham gia các hoạt động ngoài trời. Đây là thời điểm thích hợp để duy trì thói quen đi bộ, đạp xe, tập yoga hoặc thực hiện những bài tập vận động nhẹ nhàng.
Không nhất thiết phải dành quá nhiều thời gian hay tập luyện với cường độ cao. Điều quan trọng là duy trì vận động đều đặn và lựa chọn hình thức phù hợp với thể trạng. Với những người làm việc văn phòng, hãy thử đứng dậy đi lại, giãn cơ sau mỗi khoảng thời gian ngồi lâu.
Người cao tuổi hoặc người có bệnh lý tim mạch, xương khớp nên lựa chọn bài tập phù hợp và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi cần thiết.
Đặc biệt, nên tránh tập luyện ngoài trời khi trời quá lạnh, mưa hoặc nắng gắt. Hãy lắng nghe cơ thể và điều chỉnh cường độ vận động thay vì cố gắng hoàn thành một mục tiêu không phù hợp.
3. Ngủ đủ giấc và duy trì lịch sinh hoạt ổn định
Một giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể phục hồi năng lượng, hỗ trợ hệ miễn dịch và duy trì sự tỉnh táo trong ngày. Tuy nhiên, những thay đổi về nhiệt độ, độ ẩm và thói quen sinh hoạt khi giao mùa đôi khi có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Để cải thiện tình trạng này, hãy cố gắng duy trì giờ đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định. Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính trước khi ngủ; tránh uống quá nhiều trà hoặc cà phê vào buổi chiều tối và giữ phòng ngủ thông thoáng, dễ chịu.
Ngoài ra, không nên xem việc ngủ đủ giấc chỉ là một con số cố định. Nhu cầu ngủ có thể khác nhau tùy độ tuổi và thể trạng. Nếu thường xuyên mất ngủ kéo dài, buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc có dấu hiệu bất thường khi ngủ, bạn nên tìm kiếm tư vấn y tế.
4. Chủ động bảo vệ đường hô hấp khi giao mùa
Sự thay đổi thời tiết trong giai đoạn giao mùa có thể tạo điều kiện khiến các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp gia tăng. Những người cao tuổi, người mắc hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy giảm cần đặc biệt chú ý.
Một số thói quen đơn giản giúp giảm nguy cơ mắc bệnh bao gồm rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và đeo khẩu trang tại nơi đông người khi cần thiết.
Bên cạnh đó, tiêm vaccine phù hợp, trong đó có vaccine cúm hằng năm theo khuyến cáo, là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.
Nếu đang điều trị bệnh hô hấp mạn tính, hãy sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc khi cảm thấy triệu chứng đã thuyên giảm.
5. Theo dõi sức khỏe và kiểm soát tốt các bệnh lý nền
Đối với người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hay bệnh tim mạch, việc duy trì thói quen theo dõi sức khỏe càng trở nên quan trọng khi thời tiết thay đổi.
Hãy tiếp tục kiểm tra các chỉ số sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ, sử dụng thuốc đúng đơn và duy trì chế độ ăn uống phù hợp. Không nên tự ý thay đổi liều lượng hoặc ngừng thuốc chỉ vì cảm thấy cơ thể khỏe hơn.
Đặc biệt, không nên mặc định mọi thay đổi về huyết áp, đường huyết hay tình trạng đau nhức xương khớp đều xuất phát từ thời tiết. Nếu nhận thấy những dấu hiệu bất thường, hãy chủ động trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá chính xác.
Khám sức khỏe định kỳ cũng giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn và có phương án chăm sóc phù hợp.
6. Chăm sóc da và bảo vệ hệ xương khớp
Không khí hanh khô vào mùa thu có thể khiến da dễ mất độ ẩm, dẫn đến tình trạng khô ráp, ngứa hoặc nứt nẻ. Vì vậy, hãy duy trì thói quen dưỡng ẩm, sử dụng sản phẩm phù hợp với loại da và tránh tắm quá lâu bằng nước nóng.
Sau khi tắm, bạn có thể thoa kem dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm để hỗ trợ duy trì độ ẩm tự nhiên. Đồng thời, nên uống đủ nước và giữ không gian sống có độ ẩm phù hợp.
Bên cạnh chăm sóc da, sức khỏe xương khớp cũng cần được quan tâm. Một chế độ ăn cung cấp đủ protein, canxi và vitamin D, kết hợp với vận động phù hợp, sẽ góp phần duy trì sức mạnh cơ bắp và sức khỏe xương.
Đối với người cao tuổi, các bài tập thăng bằng và vận động nhẹ nhàng còn giúp hạn chế nguy cơ té ngã. Nếu khớp có biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau kéo dài hoặc hạn chế vận động rõ rệt, nên đi khám thay vì tự ý sử dụng thuốc giảm đau.
Chăm sóc sức khỏe từ những thói quen nhỏ mỗi ngày
Mùa thu là khoảng thời gian thích hợp để nhìn lại và điều chỉnh những thói quen sinh hoạt chưa thực sự tốt. Một chế độ ăn uống cân bằng, hoạt động thể chất đều đặn, giấc ngủ chất lượng và ý thức phòng bệnh sẽ giúp cơ thể thích ứng tốt hơn trước những thay đổi của thời tiết.
Đừng đợi đến khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi hay bệnh lý mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe. Hãy chủ động chăm sóc bản thân từ những điều đơn giản nhất, đồng thời chú ý hơn đến sức khỏe của cha mẹ và những người thân lớn tuổi trong gia đình.
Sức khỏe không được xây dựng trong một ngày, mà là kết quả của những lựa chọn tích cực được duy trì mỗi ngày. Hãy để mùa thu trở thành dịp để bạn sống chậm hơn, chăm sóc bản thân tốt hơn và tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn.