Bản tin pháp lý chuyên đề: Những điểm mới trong quy định pháp luật về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và thuế thu nhập cá nhân năm 2026

Năm 2026 đánh dấu việc hàng loạt quy định pháp luật mới liên quan đến lĩnh vực lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực. Những thay đổi này có tác động trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp và người lao động.

Nhằm mục đích cập nhật kịp thời các chính sách pháp luật mới, hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động nắm bắt, đánh giá và chủ động triển khai thực hiện đúng quy định, Văn phòng Luật sư VNG Việt Nam xin gửi đến Quý Đơn vị bản tin pháp lý dưới đây:

1. Về tiền lương: Tăng mức Lương cơ sở và mức Lương tối thiểu vùng

a. Tăng mức Lương cơ sở từ ngày 01/07/2026

Theo Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026, mức Lương cơ sở được điều chỉnh tăng từ 2.340.000 đồng/tháng lên 2.530.000 đồng/tháng (tăng khoảng 8,1% so với quy định cũ tại Nghị định số 73/2024/NĐ-CP ngày 30/06/2024)

b. Tăng mức Lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2026

Theo Điều 3 Nghị định số 293/2025/NĐ-CP ngày 10/11/2025, Lương tối thiểu vùng mới cụ thể như sau:

2. Các chế độ Bảo hiểm xã hội (BHXH)

a.  Tăng mức Lương đóng BHXH do mức Lương cơ sở và mức Lương tối thiểu vùng tăng

• Tăng mức Lương đóng BHXH tối thiểu từ ngày 01/01/2026 (mức sàn)
  • Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, “Người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do người sử dụng lao động quyết định thì tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc là tiền lương tháng, bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thỏa thuận trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương” (Điều 31, Khoản 1, Điểm b).
  • Trong đó, theo Khoản 2 Điều 90 Bộ luật Lao động 2019 quy định: “Mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu”.

🢥  Mức Lương đóng BHXH tối thiểu không được thấp hơn mức Lương tối thiểu vùng (Ví dụ: Tại vùng I, mức đóng tối thiểu là 5.310.000 đồng/tháng).

• Tăng mức Lương đóng BHXH tối đa từ ngày 01/07/2026 (mức trần): Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024:
  • Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng (Điểm đ Khoản 1 Điều 31).
  • Mức tham chiếu theo quy định hiện nay bằng với mức Lương cơ sở (Khoản 13 Điều 141).

Do đó, khi Lương cơ sở tăng thì mức Lương đóng BHXH tối đa tăng lên tương ứng, cụ thể là từ 46.800.000 đồng/tháng tăng lên là 50.600.000 đồng/tháng (tương đương 20 lần mức tham chiếu là 2.530.000 đồng).

b. Các khoản trợ cấp BHXH tăng do mức Lương cơ sở tăng

Tương tự như trên, Luật Bảo hiểm xã hội quy định mức hưởng một số chế độ BHXH được tính theo mức Lương cơ sở. Do đó, từ ngày 01/07/2026 khi Lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng thì các mức trợ cấp BHXH tăng lên tương ứng như sau:

• Trợ cấp thai sản một lần khi sinh con/nhận nuôi con nuôi: Tăng từ 4.680.000 đồng/con lên 5.060.000 đồng/con (Bằng 02 lần mức Lương cơ sở).
• Trợ cấp mai táng khi người lao động (NLĐ) qua đời: Tăng từ 23.400.000 đồng lên mức 25.300.000 đồng (Bằng 10 lần mức Lương cơ sở).
• Trợ cấp tuất hàng tháng cho mỗi thân nhân: Tăng từ 1.170.000 đồng/tháng lên 1.265.000 đồng/tháng (50% mức Lương cơ sở). Nếu thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì mức trợ cấp sẽ 1.771.000 đồng/tháng (70% mức Lương cơ sở).
• Tăng trợ cấp một lần và trợ cấp hằng tháng đối với trường hợp người lao động bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Trợ cấp tính theo tỷ lệ suy giảm khả năng lao động nhân với mức Lương cơ sở, phần còn lại tính theo số năm và mức tiền lương đóng vào quỹ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Do đó, khi mức Lương cơ sở tăng, phần trợ cấp cũng tăng theo.
• Lương hưu và trợ cấp BHXH hàng tháng: Khi có đợt tăng Lương cơ sở, Chính phủ sẽ ban hành nghị định đi kèm để điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng với một tỷ lệ % tương ứng nhằm đảm bảo quyền lợi cho người nghỉ hưu. Do đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 162/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026, tăng thêm 8% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng (song song với Nghị định 161/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 quy định mức Lương cơ sở mới là 2.530.000 đồng).

c. Tăng thời gian nghỉ thai sản một số chế độ thai sản từ ngày 01/07/2026

Theo Điều 14 Luật Dân số 2025 chế độ nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai đối với lao động nữ là 07 tháng (tăng 01 tháng so với trước đây). Đối với lao động nam: Khi vợ sinh con thứ hai chồng được nghỉ 10 ngày làm việc (so với luật cũ là 5 – 14 ngày tùy trường hợp).

3. Quy định mới bắt buộc thực hiện về lao động

a. Thủ tục hành chính bắt buộc về đăng ký lao động từ ngày 01/07/2026

Căn cứ Nghị định số 318/2025/NĐ-CP ngày 12/12/2025 và Quyết định số 645/QĐ-BNV ngày 09/6/2026, kể từ ngày 01/07/2026, có 02 thủ tục hành chính bắt buộc được áp dụng đối với NLĐ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm: Đăng ký lao động và Điều chỉnh thông tin đăng ký lao động.

• Đăng ký lao động (Dành cho NLĐ ký hợp đồng mới)
  • Đây là thủ tục áp dụng khi doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự mới và bắt đầu giao kết hợp đồng lao động (HĐLĐ).
  • Doanh nghiệp thực hiện đăng ký lao động đồng thời với thủ tục đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội. Cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ, sau đó tự động chia sẻ và đồng bộ dữ liệu sang “Cơ sở dữ liệu về người lao động”.

• Điều chỉnh thông tin đăng ký lao động (Dành cho NLĐ đang làm việc)
  • Thủ tục này bắt buộc thực hiện khi NLĐ có phát sinh thay đổi thuộc 1 trong 4 thông tin sau: Chức vụ; Chức danh nghề nghiệp; Loại hợp đồng lao động; Địa điểm làm việc.
  • Doanh nghiệp thực hiện điều chỉnh thông qua hồ sơ điều chỉnh thông tin tham gia BHXH. Cơ quan nhà nước sẽ tự động cập nhật sự thay đổi này vào cơ sở dữ liệu chung.

• Đối với NLĐ đã ký hợp đồng trước 01/07/2026
  • NLĐ không cần thực hiện đăng ký lao động lại. Cơ quan nhà nước sẽ tự động đồng bộ dữ liệu BHXH hiện có để đưa vào Cơ sở dữ liệu về người lao động.
  • NLĐ cần thực hiện thủ tục khi có biến động: Bất kỳ sự thay đổi nào về chức vụ, chức danh nghề nghiệp, loại hợp đồng hay địa điểm làm việc diễn ra sau ngày 01/07/2026 cần làm thủ tục điều chỉnh thông tin đăng ký lao động.

b.  Quy định bắt buộc về việc trả lương qua tài khoản ngân hàng

• Bắt buộc chuyển khoản đối với mức lương từ 5.000.000 đồng trở lên: Căn cứ theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP ngày 15/12/2025 và Công văn số 218/CST-TN ngày 27/01/2026, đối với các khoản chi trả tiền lương, tiền công cho NLĐ có giá trị từ 5.000.000 đồng trở lên/lần chi trả, doanh nghiệp cần thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng).
• Hệ quả pháp lý nếu doanh nghiệp vi phạm: Dù doanh nghiệp có đầy đủ hợp đồng lao động, bảng chấm công, NLĐ đã ký nhận tiền mặt đầy đủ, nhưng nếu doanh nghiệp trả bằng tiền mặt cho các khoản lương từ 5.000.000 đồng trở lên thì toàn bộ chi phí tiền lương này sẽ bị loại bỏ khỏi chi phí hợp lý khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Nguyên tắc chi trả theo luật lao động: Theo Điều 96 Bộ luật Lao động 2019, khi trả lương qua tài khoản, doanh nghiệp cần trả các loại phí liên quan đến việc mở tài khoản và phí chuyển tiền lương, doanh nghiệp không được khấu trừ các khoản phí này vào lương của NLĐ.

c. Bảo vệ dữ liệu cá nhân của người lao động

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 đã dành một điều khoản riêng (Điều 25) quy định về việc doanh nghiệp (người sử dụng lao động) có trách nhiệm, nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân trong tuyển dụng, quản lý, sử dụng NLĐ cụ thể:

• Giai đoạn tuyển dụng: Doanh nghiệp chỉ được yêu cầu người dự tuyển cung cấp các thông tin phục vụ cho mục đích tuyển dụng phù hợp với quy định của pháp luật; thông tin được cung cấp chỉ được sử dụng vào mục đích tuyển dụng và phải xóa, hủy thông tin đã cung cấp của người dự tuyển trong trường hợp không tuyển dụng (trừ khi có thỏa thuận khác).
• Giai đoạn quản lý và sử dụng NLĐ: Dữ liệu cá nhân của NLĐ, doanh nghiệp phải lưu trữ trong thời hạn theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận. Doanh nghiệp chỉ được áp dụng các biện pháp công nghệ, kỹ thuật phù hợp với quy định của pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích của NLĐ và NLĐ biết rõ biện pháp đó. Doanh nghiệp không được xử lý, sử dụng dữ liệu cá nhân thu thập từ các biện pháp công nghệ, kỹ thuật trái quy định của pháp luật.
• Giai đoạn chấm dứt hợp đồng lao động: Doanh nghiệp phải xóa, hủy dữ liệu cá nhân của NLĐ khi chấm dứt hợp đồng, trừ trường hợp theo thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

4. Các điểm mới Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công từ ngày 01/07/2026

a. Tăng mức giảm trừ gia cảnh

Đây là thay đổi tác động rộng rãi nhất, giúp nâng mức thu nhập của người lao động phải nộp thuế lên đáng kể để bù đắp cho áp lực lạm phát và chi phí sinh hoạt.

• Mức giảm trừ với người nộp thuế là 15.500.000 đồng/tháng (186.000.000 đồng/năm);
• Mức giảm trừ với mỗi người phụ thuộc là 6.200.000 đồng/tháng.

b.  Rút gọn biểu thuế lũy tiến từng phần (Từ 7 bậc xuống 5 bậc)

Quy định mới “kéo giãn” khoảng cách giữa các bậc và giảm thuế suất ở các bậc giữa. Do đó, khi NLĐ khi được tăng lương sẽ không bị “nhảy bậc thuế” quá nhanh như trước đây.Ví dụ:Mức thuế suất 10% giờ đây áp dụng cho dải thu nhập tính thuế lên tới 30.000.000 đồng (Thay vì mức 15% hoặc 20% như luật cũ áp dụng cho khoảng này).

Biểu thuế luỹ tiến từng phần được quy định như sau:

c. Bổ sung các khoản thu nhập được miễn thuế và ưu đãi khác

Miễn thuế với thu nhập từ tiền lương, tiền công của NLĐ chất lượng cao: Đây là quy định mới nhằm thu hút chuyên gia và lao động chất lượng cao. Miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 05 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân là nhân lực công nghệ cao thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ cao hoặc công nghệ chiến lược thuộc Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển hoặc Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo quy định của pháp luật về công nghệ cao.

5. Quy định khác về lao động từ 01/01/2026: Giao kết hợp đồng lao động điện tử

Hợp đồng lao động điện tử đã được quy định trước đây tại Bộ luật Lao động 2019 (Điều 14).

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 337/2025/NĐ-CP ngày 24/12/2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 08/2026/TT-BNV ngày 15/05/2026 có hiệu lực 01/07/2026 quy định cụ thể về việc giao kết Hợp đồng lao động điện tử. Theo đó, các nội dung chính đáng chú ý như sau:

• Hợp đồng lao động điện tử là HĐLĐ được giao kết, thiết lập dưới dạng thông điệp dữ liệu.
• Nền tảng hợp đồng lao động điện tử tiếp nhận, kiểm tra thông tin và thực hiện cấp ID cho HĐLĐ điện tử trong vòng 24 giờ kể từ thời điểm tiếp nhận. Việc cấp ID được thực hiện tự động thông qua hệ thống thông tin của Nền tảng hợp đồng lao động điện tử. Mã này là vĩnh viễn không đổi dù hợp đồng có bị sửa đổi hay chấm dứt.
• Hợp đồng lao động điện tử có giá trị pháp lý như HĐLĐ bằng văn bản giấy. HĐLĐ điện tử không mang tính bắt buộc. Nhà nước chỉ khuyến khích doanh nghiệp sử dụng HĐLĐ điện tử thay thế cho HĐLĐ bằng văn bản giấy trong quản trị nhân sự và giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến HĐLĐ (Điều 4 Nghị định số 337/2025/NĐ-CP).
• Doanh nghiệp khi giao kết hợp đồng lao động điện tử với người lao động cần lưu ý các quy định sau:
  • Doanh nghiệp cần có hồ sơ pháp lý rõ ràng, giấy tờ tùy thân của người đại diện, tài khoản định danh điện tử tổ chức, và chữ ký số kèm dấu thời gian.
  • Người lao động phải có giấy tờ tùy thân hợp lệ (CCCD/Căn cước điện tử/Hộ chiếu), Tài khoản VNeID mức độ 2, và chữ ký số kèm dấu thời gian.
  • Ngoài ra hệ thống và nhà cung cấp eContract: Phải có giấy phép cung cấp dịch vụ tin cậy và giải pháp đối chiếu sinh trắc học/định danh khớp với giấy tờ tùy thân. Bảo mật dữ liệu, định danh chính xác người ký, hỗ trợ chuyển đổi giấy – điện tử và kết nối API tiêu chuẩn với Nền tảng HĐLĐ điện tử.
• Về trình tự, thủ tục giao kết Hợp đồng lao động điện tử: thực hiện theo quy định tại Nghị định số 337/2025/NĐ-CP ngày 24/12/2025 và Thông tư số 08/2026/TT-BNV ngày 15/05/2026.

6. Khuyến nghị

Những thay đổi, điểm mới trong quy định pháp luật về lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và thuế thu nhập cá nhân năm 2026 có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của NLĐ, do đó doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý:

a. Đối với doanh nghiệp

• Doanh nghiệp cần chủ động rà soát, điều chỉnh lại thang bảng lương để đảm bảo mức lương theo công việc hoặc chức danh không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng mới, đồng thời áp dụng chính xác mức sàn và mức trần đóng BHXH theo quy định pháp luật.
• Doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về Đăng ký lao động, cụ thể là thực hiện nộp hồ sơ “Đăng ký lao động” và “Điều chỉnh thông tin đăng ký lao động.
• Doanh nghiệp cần tuân thủ nghĩa vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân NLĐ theo quy định pháp luật từ giai đoạn tuyển dụng đến giai đoạn quản lý và sử dụng NLĐ và khi chấm dứt HĐLĐ.
• Rà soát hệ thống quy chế nội bộ và cập nhật sớm các quy định mới: Doanh nghiệp cần chủ động rà soát, sửa đổi, bổ sung Nội quy lao động và các quy chế nội bộ khác để bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật mới ban hành.

b. Đối với Người lao động

• Lương và BHXH: NLĐ cần nắm vững mức Lương tối thiểu vùng mới, Lương cơ sở mới và các quy định về chế độ BHXH để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ.
• Đăng ký lao động: NLĐ cần chủ động xác định trường hợp áp dụng (đăng ký lao động lần đầu hoặc điều chỉnh thông tin đã đăng ký) để thực hiện đúng thủ tục hành chính theo quy định; đồng thời bảo đảm kê khai đầy đủ, chính xác các thông tin trong tờ khai bảo hiểm xã hội.
•  Ký kết hợp đồng lao động điện tử: Chuẩn bị sẵn giấy tờ định danh hợp lệ và tài khoản VNeID mức độ 2 để sẵn sàng xác thực khi tham gia giao kết HĐLĐ điện tử.
• Thuế Thu nhập cá nhân: Người lao động cần chủ động cập nhật các quy định mới về mức giảm trừ gia cảnh, đồng thời kiểm tra và đăng ký đầy đủ người phụ thuộc để được áp dụng mức giảm trừ tối đa theo quy định. Bên cạnh đó, NLĐ cần nắm rõ biểu thuế lũy tiến từng phần và các mức thuế suất áp dụng để xác định đúng nghĩa vụ thuế tương ứng với thu nhập của mình. Ngoài ra, NLĐ cũng nên tìm hiểu và chủ động tận dụng các chính sách ưu đãi thuế (nếu thuộc đối tượng nhân lực chất lượng cao) để đảm bảo quyền lợi về thuế.

Tài liệu tham khảo

1. Bộ luật Dân sự 2015;
2. Bộ luật Lao động 2019;
3. Luật Bảo hiểm xã hội 2024;
4. Luật an toàn, vệ sinh lao động 2015;
5. Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025;
6. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025;
7. Luật Dân số 2025;
8. Nghị định số 74/2024/NĐ-CP ngày 30/06/2024 quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động;
9. Nghị định số 73/2024/NĐ-CP ngày 30/06/2024 quy định mức Lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang;
10. Nghị định số 293/2025/NĐ-CP ngày 10/11/2025 quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động;
11. Nghị định số 161/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 quy định mức Lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang;
12. Nghị định số 162/2026/NĐ-CP ngày 15/05/2026 điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng;
13. Nghị định số 320/2025/NĐ-CPngày 15/12/2025quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật thuế thu nhập doanh nghiệp;
14. Nghị định số 318/2025/NĐ-CP ngày 12/12/2025 quy định chi tiết một số điều của luật việc làm về đăng ký lao động và hệ thống thông tin thị trường lao động;
15. Nghị định số 337/2025/NĐ-CP ngày 24/12/2025 quy định về hợp đồng lao động điện tử;
16. Quyết định số 645/QĐ-BNV ngày 09/6/2026về việc công bố thủ tục hành chính mới ban hành tại Nghị định số 318/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của luật việc làm về đăng ký lao động và hệ thống thông tin thị trường lao động lĩnh vực việc làm thuộc phạm vi chức năng quản lý nhà nước của bộ nội vụ;
17. Thông tư số 08/2026/TT-BNV ngày 15/05/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 337/2025/NĐ-CP ngày 24/12/2025 của Chính phủ quy định về hợp đồng lao động điện tử.

Văn phòng Luật sư VNG Việt Nam